Σκίτσο με μολύβι πέτρινου τοξωτού γεφυριού στο Ζαγόρι

Χοροί και πανηγύρια στο Ζαγόρι

Η κοινωνική ζωή στο Ζαγόρι οργανώνεται γύρω από την κεντρική πλατεία, το «μεσοχώρι», όπου κατά κανόνα βρίσκεται η εκκλησία, το σχολείο και τα διάφορα μαγαζιά. Το μεσοχώρι αποτελεί τη ζωή του χωριού, όπου πραγματοποιούνται όλες οι κοινωνικές εκδηλώσεις και τα ιδιαίτερα ονομαστά παραδοσιακά ζαγορίσια πανηγύρια.

Πανηγύρι στο μεσοχώρι ζαγορίσιου χωριού

Το πανηγύρι

Το πανηγύρι στο Ζαγόρι αποτελούσε το σημαντικότερο γεγονός της κοινωνικής ζωής. Επιβιώνει και σήμερα διατηρώντας αρκετά ατόφια στοιχεία του παρελθόντος σχετικά με τα τραγούδια, τους χορούς και το τυπικό, παρά την «αλλοίωση» του αρχικού χαρακτήρα του.

Κυκλικός χορός σε ζαγορίσιο πανηγύρι

Εξακολουθούν να διοργανώνονται σε συγκεκριμένες ημερομηνίες, στις εορτές των πολιούχων και των εορταζόμενων εκκλησιών και μοναστηριών του χωριού, δίνοντας την ευκαιρία στους απανταχού χωριανούς να παραβρεθούν στο μεγαλύτερο κοινωνικό – πολιτιστικό γεγονός της χρονιάς. Πραγματοποιούνται συνήθως στην κεντρική πλατεία του χωριού, το «μεσοχώρι», με τη συμμετοχή όλων των ηλικιακών ομάδων. Τα παιδιά, πιασμένα στο τέλος του κυκλικού χορού, «διδάσκονται» την παράδοση από τους μεγαλύτερους.

Παιδιά στο τέλος του κυκλικού χορού

Τα τραγούδια και οι χοροί του πανηγυριού

Το πανηγύρι αρχίζει με καθιστικά τραγούδια «της τάβλας» και μοιρολόγια. Στη συνέχεια στήνεται ο μεγάλος κυκλικός χορός και τα περισσότερα τραγούδια χορεύονται στα βήματα του «Ζαγορίσιου» και του «παλιού Ζαγορίσιου», ιδιόρρυθμων τοπικών χορών. Χορεύονται επίσης τσάμικοι, συρτοί, παγωνίσιοι και άλλοι χαρακτηριστικοί της Ηπείρου. Ο τσάμικος χορός είναι προσαρμοσμένος στα βήματα του «Ζαγορίσιου».

Τα τραγούδια ή διαδέχονται το ένα το άλλο ή έχουν γύρισμα τσάμικο και στη συνέχεια ακολουθούν συρτά ερωτικά τραγούδια. Σε πολλά χωριά του Ανατολικού Ζαγορίου συνηθίζονται και οι συγκαθιστοί χοροί.

Το ζαγορίσιο δημοτικό τραγούδι

Το ζαγορίσιο δημοτικό τραγούδι διακρίνεται για την καθαρότητα της έκφρασης, τη μελωδικότητα και την υψηλή εκφραστική δύναμη, εκφράζοντας αγάπη για τη ζωή, τον έρωτα, την καλοπέραση, αλλά και νοσταλγία και τον πόνο της ξενιτιάς.

Γλέντι με τραγούδι και χορό στο Ζαγόρι

Ο κυκλικός χορός και η σειρά του

Στον κυκλικό χορό οι χορευτές πιάνονται από τα χέρια ή από τους ώμους και κινούνται κατά κανόνα προς τα δεξιά. Μπροστά στέκεται ο πρώτος χορευτής, που οδηγεί τον κύκλο και δίνει τον τόνο στους οργανοπαίχτες. Η σειρά στον χορό συχνά ακολουθεί την ηλικία και τη θέση του καθενός στην κοινότητα, ενώ οι νεότεροι μαθαίνουν τα βήματα ακολουθώντας τους μεγαλύτερους. Έτσι ο χορός δεν είναι μόνο διασκέδαση, αλλά και ένας τρόπος να περνά η παράδοση από γενιά σε γενιά.

Συχνές ερωτήσεις

Πότε γίνονται τα πανηγύρια στο Ζαγόρι;

Στις γιορτές των πολιούχων και των εκκλησιών και μοναστηριών κάθε χωριού, σε συγκεκριμένες ημερομηνίες κάθε χρόνο.

Ποιοι είναι οι χαρακτηριστικοί χοροί του Ζαγορίου;

Ο «Ζαγορίσιος» και ο «παλιός Ζαγορίσιος», καθώς και τσάμικοι, συρτοί και παγωνίσιοι χοροί της Ηπείρου.

Πώς αρχίζει ένα ζαγορίσιο πανηγύρι;

Με καθιστικά τραγούδια της τάβλας και μοιρολόγια, πριν στηθεί ο μεγάλος κυκλικός χορός.